बेरोजगारीको पीडा : युवाजती भारत पलायन, गाउँ बस्ती सुनसान

मुगु ।  दिन प्रतिदिन जिल्लामा बेरोजगारीको सङ्ख्यामा वृद्धि भएसँगै बाल बच्चा पढाउन र दैनिक घरखर्च  जोहो गर्नका लागि यहाँका युवाहरू  भारततीर लागेका छन्  ।  युवा,युवतीहरू भारतको ब्याङ्गलोर, नैनिताल, हिमाञ्चल प्रदेश, बम्बई, कलकत्ता लगायतका ठाउँमा  कामको खोजीमा हिँडेपछि आजभोलि  मुगुका गाउँ बस्ती सुनसान देखिन्छन् । 

मुगुका गाउँ घरमा  आजकल बिरामी र बुढाबुढी र महिला मात्र भेट्न सकिन्छ ।   घरमा श्रीमती र छोरा छोरी छोडेर  भारत जान बाध्यात्मक स्थिति हुने एउटै कारण हो गरिबी । मुगु जिल्लामा आफ्नो खेतीपातीले छ महिनासम्म मुस्किलले गुजारा गर्न सकिने र बाँकी ६ महिना ज्याला मजदुरी  गरेर  घर खर्च धान्नु पर्ने बाध्यता धेरैको छ । विगतका वर्षमा  जिल्लामा बेलायत सरकारको सहयोगमा ग्रामीण पहुँच कार्यक्रम  लागू भएको थियो ,जसले गर्दा हजारौँ  नागरिकहरू  सडक खनेर रोजगार बनेका थिए ।  केही वर्ष अगाडि जिल्लामा कामको लागि खाध्यन्न कार्यक्रमसमेत लागू हुँदा  काम गरेर चामल दिने गरिन्थ्यो । तर हाल जिल्लामा कुनै किसिमका गौरवका आयोजना भइरहेका छैनन्  । वर्षौँदेखि लागू भएका कार्यक्रमको पनि समयावधि सकिदा र अन्य कुनै किसिमका उद्योग कलकारखाना नखुल्दा जिल्लामा बेरोजगारीको समस्या चरम बनिरहेको छ । त्यसैले पछिल्लो समय  रोजगारीको कुनै अवसर नहुँदा बाध्यात्मक स्थितिमा युवा युवतीहरू भारतका विभिन्न शहर पस्न बाध्य बनेका हुन् ।

रोजगारीका लागि भारत जानेहरूमा धेरै जसो आर्थिक अवस्था कमजोर भएका दलित समुदायका मानिसहरू धेरै छन् । खेतीपाती सकेर अन्न थन्क्याई सकेपछि  हिउँदको समयमा  गाउँघरमा खासै  काम नहुने र  भारतमा काम गरि  रोगको उपचार  गर्नसमेत सजिलो हुने भएकाले आफूहरू  भारत पस्न बाध्य हुनुपरेको छायाँनाथ रारा नपालिका वडा नं‍. १ निवासी कुज्या नेपालीले बताउनुभयो । 

घरमा बुडी आमालाई छाडेर  छायाँनाथ कै अर्का दलित युवा नानाभाउ नेपाली श्रीमतीसहित भारत गएका छन् ।‘केही कमाउला र उपचार पनि गरौँला  भनी छोरा बुहारी बुडी आमालाई छोडेर भारत पसे, गाउँमा बुडी आमाको रेखदेख गर्ने मान्छे नै छैनन् यो हामीहरूको बाध्यता हो’ नेपालीले गुनासो गर्नुभयो ।  छायाँनाथ रारा वडा नं ६ निवासी  जुनतारा मल्ल पनि  घरमा आर्थिक समस्या भएपछि बाल बाल बच्चा पढाउनकै लागि भएपनि आफू रोजगारीको  खोजीमा भारत जान लागेको बताउनु हुन्छ । ‘पहिले, पहिले महिलाले घरको काम मात्र गर्नु पर्थ्यो तर घरै धान्न मुस्किल हुने भएपछि कमाइका लागि बाध्य भएर भारत जान लागेको हुँ’ उहाँले पीडा सुनाउनु भयो  ।

पछिल्लो समयमा   जिल्लामा  आर्थिक संकट हुन थालेपछि  मुगु जिल्लाको छाँयानाथका मात्र हैनन्  मुगुम् कार्मोङ, खतेड र सोरू गाउँपालिकाका  बस्तीबाट करिब हजार भन्दा बढी मानिसहरू भारत पसेका छन् ।   सयौँ युवाहरू पढाइ अनुसारको रोजगारी नपाए पछि यही समय जापान , कोरिया, पोर्चुगल, माल्टा, कतार, साउदी, मलेसिया लागेका छन् ।

योग्यता अनुसार रोजगारी नपाएपछि  बाध्य भएर  जापान जान लागेको छायाँनाथकै युवा पदमबहादुर हितानले  बताउनु भयो ।  ‘जिल्लामा रोजगारी छैन,  के गरेर घर घर चलाउनु रु’ हितानले  गुनासो सुनाउनु भयो । देशमा रोजगारीको अवस्था सृजना हुन नसक्दा  आफू जस्ता पढेर  डिग्री हँसिला गरेका युवाहरू बाध्य भएर ऋण निकाली बिदेसिनु परेको हितानले  बताउनुभयो।  धमाधम युवाहरू विदेश गएसँगै यता गाउँ बस्ती सुनसान छन् । बुढापाका, महिला,बालबच्चा, बिरामी मात्र रहँदा बस्तीहरूमा सधैँ जसो हुने चहल पहलमा कमी आएको छ  ।