मौसमी घट्ट : पानी नहुँदा अधिकांश बन्द, ग्रामीण बस्ती सुनसान

मुगु । जिल्लाका ग्रामीण बस्तीहरूमा परम्परागत रूपमा प्रयोग हुँदै आएका पानीघट्टहरू यतिबेला अधिकांश ठाउँमा बन्द छन्। पानीको अभावका कारण यी घट्टहरू निष्क्रिय बनेका छन् र संरचना मात्र बाँकी देखिन्छन्।

यी घट्टहरू मुख्य रूपमा वर्षात्को समयमा मात्र सञ्चालन हुन्छन्। हिउँद र गर्मी याममा खोला र मूल सुक्ने भएकाले अन्न पिस्ने काम रोकिँदै आएको स्थानीयवासीले बताएका छन्। वर्षा सुरु भएपछि केही महिनाका लागि मात्र घट्ट सञ्चालनमा आउँछन्।

पहिले गाउँमा अन्न पिस्ने मुख्य माध्यम यिनै घट्ट थिए। तर पछिल्ला वर्षमा पानीका स्रोत सुक्दै जानु, आधुनिक मिलको प्रयोग बढ्नु र युवाहरूको बसाइँसराइका कारण घट्टको प्रयोग घट्दै गएको छ। “पहिले दिनभर घट्टमा पालो कुर्नुपर्थ्यो, अहिले वर्षात् बाहेक चल्दैन,” एक स्थानीयले बताए।

धेरै घट्टहरू जीर्ण अवस्थामा पुगेका छन्। ढुंगा र माटोले बनेका संरचना मर्मत नहुँदा भत्किन थालेका छन्। केही घट्ट पूर्ण रूपमा प्रयोगविहीन बनेका छन्।

स्थानीय तह र सम्बन्धित निकायले यस्ता परम्परागत संरचनाको संरक्षणमा ध्यान नदिएको गुनासो छ। साना सिंचाइ तथा पानी व्यवस्थापनका पहल भएमा वर्षभरि सञ्चालन गर्न सकिने सम्भावना रहेको स्थानीयको भनाइ छ।

पानीको अभाव कायम रहेमा यस्ता घट्टहरू क्रमशः लोप हुने खतरा बढ्दै गएको छ।