उच्च मुद्रास्फीतिको सामना गर्न जापानमा ब्याजदर ३१ वर्ष यताको उच्च बिन्दुमा

टोकियो। जापानको केन्द्रीय बैङ्कले शुक्रबार ब्याजदरलाई ३० वर्षभन्दा बढीको उच्च बिन्दुमा पुर्याएको छ र ऊर्जा मूल्य बढ्दा तथा येन कमजोर हुँदा मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न थप वृद्धि गर्ने बताएको छ । बजारले अपेक्षा गरे अनुरूप नै बैङ्कले २५ आधार बिन्दुको वृद्धि गरेर १.२५ प्रतिशत पुर्याइएको हो । 

युरोपेली केन्द्रीय बैङ्क र अमेरिकी फेडेरल रिजर्भको हालैको कडा नीतिपछि यो निर्णय भएको हो । तर निर्णय एकमत थिएन । निर्णयलाई ७-२ बहुमतले पारित गरिएको हो । मध्यपूर्व सङ्कटका कारण तेल मूल्यमा आएको उछालले मुद्रास्फीतिमाथि निरन्तर दबाब दिने अपेक्षाका कारण अधिकारीमाथिको ब्याजदर वृद्धि गर्नुपर्ने बाध्यता आएको हो । यो छिट्टै अन्त्य हुने छाँट देखिँदैन दबाब निरन्तर बढेको छ ।

“अन्तरनिहित सीपीआई मुद्रास्फीति दुई प्रतिशत नजिक आइरहेको र वित्तीय अवस्था सहज भएकाले बैङ्कले नीतिगत ब्याजदर बढाउन जारी राख्ने छ,” बैङ्क अफ जापानले आफ्नो वेबसाइटमा भनेको छ । केन्द्रीय बैङ्कर येनको गतिविधिको निगरानी गरिरहेका छन् । येन जुलाईमा डलरसँग ४० वर्षको न्यूनतम बिन्दुमा झरेको थियो जसले विदेशी मुद्रा बजारमा ऐतिहासिक अमेरिकी-जापानी संयुक्त हस्तक्षेप गराएको थियो ।

विशेष गरी जापानको अझै कम ब्याजदर र फेडेरल रिजर्भबिचको ठूलो अन्तरले लगानी कर्तालाई राम्रो प्रतिफल दिने डलरमा कारोबार हुने सम्पत्तितर्फ आकर्षित गरेको छ । सन् १९९५ पछिको उच्चतम स्तरमा पुर्याइएको यो वृद्धि हप्ताौँदेखि सङ्केत गरिएको थियो तर पनि घोषणापछि येन प्रति डलरभन्दा १५७ भन्दा बढी मूल्यले कमजोर देखियो । घोषणाअघि यो करिब १५६.३० थियो ।

“बजारले वृद्धिबिचको दूरी छोट्याउन सक्ने प्रमाण बैङ्कले खोजिरहेको थियो, ती असहमति महत्वपूर्ण थिए,” क्विन्टेक्स इन्टेलका स्टेफन इन्नेसले भन्नुभयो । “व्यापारी बैङ्क अहिले छिटो अघि बढ्न सक्ने सङ्केत खोजिरहेका थिए तर दुई सदस्य पहिले नै आजको कदम पनि धेरै चाँडो भएको तर्क गरिरहेका थिए ।” सस्तो येनले आयातित वस्तुको लागत बढाइरहेको छ जसले मुद्रास्फीतिमाथि दबाब दिइरहेको छ ।

शुक्रबारका तथ्याङ्कअनुसार अगस्टमा खूद मुद्रास्फीति १.८ प्रतिशतबाट घटेर १.७ प्रतिशतमा झरेको छ तर केन्द्रीय बैङ्कको दुई प्रतिशतको लक्ष्य नजिकै छ । आन्तरिक मामिला मन्त्रालयको यो अध्ययनले अस्थिर ताजा खाद्य मूल्यलाई समेटेको पाइदैन किनकि यी अपरिवर्तित रहने पूर्वानुमानभन्दा कम थिए । पेट्रोल र विद्युत शुल्कमा सरकारी सहयोगले मुद्रास्फीतिको गति सुस्त बनाउन योगदान पुर्याएको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।

स्रोतका लागि गरिब जापानका लागि यो राहत धेरै छोटो हुन सक्छ किनकि मध्यपूर्व सङ्कटका कारण हालका हप्तामा ऊर्जा र ग्यास मूल्य आकाशिएका छन् । “अगस्टमा मुद्रास्फीतिमा थोरै परिवर्तन आयो तर उच्च ऊर्जा लागतमा प्रभाव पारिरहेको सङ्केत बढ्दै गएका छन् र हामी यसलाई छिट्टै बैङ्कको दुई प्रतिशत लक्ष्यभन्दा माथि पुग्ने अपेक्षा गर्छौ,” क्यापिटल इकोनोमिक्सका मार्सेल थिलियन्टले भन्नुभयो । 

सरकारले घरपरिवारको क्रयशक्तिमा मुद्रास्फीतिको प्रभाव कम गर्न प्रयास गरिरहेको छ । विशेष गरी, ठूलो प्रोत्साहन प्याकेज, ऊर्जामा व्यापक कर छुट र उपभोग समर्थनका लागि वसन्तमा अपनाइएका उपाय अर्थात् सन् २०२५ को अन्त्यमा अपनाइएको नीतिका साथ टोकियोले यस हप्ता खाद्य उत्पादनमा उपभोग कर दुई वर्षका लागि आठ प्रतिशतबाट एक प्रतिशतमा घटाउने ठूलो निर्णय पनि गरेको छ सन् २०२७ अप्रिलदेखि लागू हुने छ । रासस/एएफपी